محمد مؤمن بن محمد زمان الطبيب التنكابني ( حكيم مؤمن )

104

تحفة المؤمنين ( تحفه حكيم مؤمن ) ( فارسى )

مقل ازرق است داخل نكرده‌اند و هر يك تصرفى نموده و در اوزان بعضى تغيير داده‌اند . مرحوم مغفور « حكيم محمد باقر » - طاب ثراه - ، بنفشه ، شش جزء و حاشا ، شش جزء اضافهء شصت و سه جزء و به جاى شراب ، عرق مخلِّصه و به جاى عسل ، حاشا نموده و تغيير اوزان و تبديل به نهجى است كه از نسخهء آن مبرورِ مرحوم ظاهر مىگردد . ترياق اكبر : تا سى سال قوى الحراره است ، مثل سن جوانى و تا شصت سال مثل سن كهولت و بعد از آن مثل سن پيرى و اثر او مثل ساير معاجين است و قبل از شانزده ماه نبايد استعمال نمود و اگر بعد از هفت سال كه حكم سن اطفال دارد استعمال كنند ، بهتر است و بايد جنب و حايض مس ظرف او نكند . آن ، مفتّح سدد و مدرّ بول و حيض و شير و عرق و پادزهر جميع سموم و مقوّى جميع اعضاء و مانع عفونت اخلاط و دافع آن و مفرّح و منوّم و منقّى و جاذب و محلّل و مخرج جنين است . طريق ساختن و امتحان و استعمال و قدر شربتش به جهت هر امرى مذكور مىشود : صفت آن : قرص اسقيل ، چهل و هشت مثقال ؛ قرص افعى ، قرص اندروخون ، فلفل اسود ، افيون ، از هر يك بيست و چهار مثقال ؛ دارچينى ، ورد احمر ، تخم شلغم برّى ، اسقورديون ، اصل سوس آسمانجونى ، غاريقون ، رب سوس ، دهن بلسان ، از هر يك دوازده مثقال ؛ زعفران ، زنجبيل ، زراوند ، بنطافلن ، فوتنج ، فراسيون ، اسطوخودوس ، قسط ، فلفل ابيض ، دارفلفل ، مشكطرامشيع ، كندر ، فقاح اذخر ، فطراساليون ، صمغ البطم ، سليخهء سياه ، حبّ الغار ، سنبل الطيب ، جعده ، از هر يك شش مثقال ؛ ميعهء سائله - كه آب لبنى نامند - ، بزر كرفس ، سيساليوس ، حرف ، نانخواه ، « كمادريوس » ، كمافيطوس ، عصارهء هو فسطيداس [ عصارهء لحية اليتس ] ، سنبل رومى ، ساذج هندى ، جنطيانا ، رازيانج ، طين مختوم ، قلقديسِ محرق ، حماما ، وج ، حب بلسان ، هيوفاريقون ، صمغ عربى ، قردمانا ، انيسون ، مو ، فو ، اقاقيا ، سگبينج ، هر يك چهار مثقال ؛ دوقو ، قنّه ، قفر اليهود ، جاوشير ، قنطوريون رقيق ، زراوندِ طويل ، جندبيدستر ، از هر يك دو مثقال و اوزان نه دواى ديگر آن كه نسخهء « اندروماخس ثانى » است به موجبى است كه مذكور شد و عدد اجزاء - به غير اقراص - هفتاد مىشود . اما طريق ساختن : آن است كه هر چه چوب و بيخ و برگ و شكوفه و تخم و قرص باشد علىحده به نهجى بسايند كه غبار آن بيرون نرود و از پرويزن بسيار باريك ، مثل